PLOČA VELIKOG SUDIJE GRADJEŠE

Sažetak

U historijskoj literaturi o bosanskom banu Kulinu odavno se piše, ali dosta je rano zatvoren veoma mali krug pisanih historijskih izvora i materijalnih dokaza o ovom značajnom vladaru. Posljednji materijalni dokaz je nalaz iz sela Podbrežje kod Zenice 1964, dovratnik koji spominje, između ostalog, velikog sudiju Gradješu, koji, nažalost, još nije našao svoje relevantne tumače u historijskoj literaturi. Ovim tekstom nastoji se ukazati na određene karakteristike Ploče velikog sudije Gradješe, ali i veze sa historijom srednjovjekovne Bosne i Hercegovine s kraja XII vijeka.

Potrebno je naglasiti da je Ploča velikog sudije Gradješe nastala u specifičnoj srednjovjekovnoj atmosferi kraja XII i početka XIII
vijeka. Iz teksta natpisa s ove ploče potječu raznorazne nedoumice, kontraverze, tu su i pojmovi koji unose razne zabune, čak zablude, te je potrebno u pravom smislu riječi skoro svaki pojam identificirati, tumačiti i smještati u poznate historijske okolnosti i provjeravati u historijskim izvorima i u historijskoj literaturi.